Y học cổ truyền bài thuốc trị mụn nhọt lở ngứa, tiêu chảy từ cỏ sữa

Cỏ sữa lá lớn trong Y học cổ truyền có vị cay, chua và tính mát, hơi có độc. Quy vào 3 kinh phế, bàng quang, đại tràng. Cỏ sữa được sử dụng trong các bài thuốc có tác dụng thanh nhiệt giải độc, thu liễm, chỉ ngứa.

cosua

Cùng tìm hiểu về cỏ sữa

Cỏ sữa là cỏ sữa lá lớn và cỏ sữa lá nhỏ. Cỏ sữa lá lớn (cỏ sữa lông) hay phi dương thảo (Euphorbia hirta L.), họ Thầu dầu (Euphorbiaceae); Cỏ sữa lá nhỏ (Euphorbia thymifolia L.), cùng họ Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Cỏ sữa mọc hoang ở các bãi cỏ ven sông, ẩm ướt ở các tỉnh đồng  bằng Bắc Bộ, trừ một số tỉnh vùng núi cao có khí hậu lạnh. Sau khi cây ra hoa, kết quả xong là tàn lụi. Do đó thu hái khi cây bắt đầu ra hoa sẽ có hàm lượng hoạt chất cao. Khi cây còn tươi, bấm ở cuống lá hay ở thân sẽ thấy nhựa mủ trắng như sữa. Đây cũng là một đặc điểm của một số cây thuộc họ Thầu dầu nói chung. Sau khi thu hái, rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô, bảo quản tránh ẩm. Trước khi dùng cắt đoạn, vi sao.

Cỏ sữa lá lớn: thân mọc thẳng, cao khoảng 20-25 cm, màu đỏ nhạt, phủ lông rậm. Lá mọc đối, hình bầu dục, hoặc hình mác, dài 2-3 cm, rộng 7-13 mm, gốc lá tròn, hơi lệch. Mặt dưới có lông mầu xám nhạt. Cụm hoa hình cầu, dạng ngù, mọc ở kẽ lá, rất nhiều hoa.

Cỏ sữa lá lớn chứa triterpen: taraxerol, taraxeron, 24 - methylen-cycloartenol, cycloartenol…; các ester của taraxeron; các sterol, Flavonoid: quercitrin, isoquercitrin, các acid phenolic: acid galic, egalic…

Về tác dụng sinh học, cỏ sữa lá lớn có tác dụng kháng lỵ amip và kháng khuẩn. Hiệu lực của nó được so sánh với chất emetin hydroclorid, một tân dược có tác dụng điển hình với lỵ amip; với các trực khuẩn lỵ flexner, Shiga và Sonne, cả với trực khuẩn lỵ đã kháng các kháng sinh tetracyclin, cloraphenicol. Tác dụng ức chế một số chủng vi khuẩn như tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), trực khuẩn mủ xanh (Pseudomonas aeruginosa). Tác dụng chống viêm, hạ đường huyết, giảm co thắt ruột trên động vật thí nghiệm.

Y học cổ truyền bài thuốc trị mụn nhọt lở ngứa, tiêu chảy từ cỏ sữa

Thanh nhiệt giải độc. Trị nhọt vú, nhọt trong phế, mụn nhọt đinh độc, ngứa lở ngoài da, ngứa chân, tay: cỏ sữa, bồ công anh, kim ngân hoa, ké đầu ngựa, mỗi vị 10 -12g.

Trị mụn lở, ngứa ngoài da: cỏ sữa tươi hoặc khô 200-300 g sắc nước đặc để tắm, rửa, ngày một lần, đặc biệt xoa xát kỹ vào chỗ bị ngứa, lở.

cosua1

Thanh tràng chỉ lỵ. Trị lỵ trực khuẩn, lỵ amip, tiêu chảy:  cỏ sữa 100g tươi hoặc 10 -12g (khô). Sắc uống.

Hoặc: cỏ sữa, hoàng liên, hoàng đằng, hoàng bá, mỗi thứ 10g. Sắc uống.

Hoặc: cỏ sữa, cỏ nhọ nồi, rau sam, lá nhót, búp ổi, mỗi thứ 10g. Sắc uống.

Hoặc làm thành bột uống trước bữa ăn 1 giờ, ngày 2-3 lần.

Hoặc: 6g cao mềm cỏ sữa (tương đương 50g cỏ sữa khô) và 11g cao khô hoàng đằng (tương đương 100g hoàng đằng khô) cùng tá dược bào chế dạng thuốc cốm,  hoặc dạng viên nén để uống.

Lợi thấp, lợi tiểu. Trị tiểu nóng, buốt, tiểu ra máu: cỏ sữa, râu mèo, kim tiền thảo, thông thảo, mỗi thứ 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần trước bữa ăn 1 giờ.

Thông sữa, trị tắc tia sữa, ít sữa sau đẻ: thông thảo, ý dĩ, mỗi thứ 10g, sắc uống.

Trị viêm phế quản mạn tính: cỏ sữa (khô) 12g, cát cánh 15g, trần bì 10g, cam thảo 6g. Sắc uống.

Cách dùng: các bài thuốc trên đều sắc ngày 1 thang chia 2-3 lần, trước bữa ăn 1 giờ.

Lưu ý: Bác sĩ Y học cổ truyền Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn khuyến cáo phụ nữ có thai dùng thận trọng.